301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Yazı Detayı
14 Kasım 2016 - Pazartesi 08:47 Bu yazı 778 kez okundu
 
UMUDUN ADI; ÇUKUROVA
 
 

Çukurova, hem coğrafî konumu, hem de yeraltı ve yerüstü kaynaklarının zenginliği nedeniyle, tarihin her döneminde, büyük devletlerin ilgisini çekmiştir. Bir yandan Akdeniz, diğer yandan yüksek dağlarla çevrili olması, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin hayat verdiği verimli topraklar, bölgenin önemini arttırmıştır.1 Eskiçağ’dan beri, Hitit, Mısır, Asur, Roma, Bizans, Pers devletleri ve çeşitli krallıklar bölge üzerinde egemenlik mücadelesi vermiştir. Bu mücadeleye, bölgenin tarımsal üretimi, kerestelik ormanları, zengin gümüş madeni yatakları ile Akdeniz’e açılan koyları neden olmuştur. Bunun dışında, Anadolu’da genişlemek, Doğu Akdeniz’de etkin olmak ve Ortadoğu’yu kontrol etmek isteyen her devlet, Çukurova’ya egemen olmak istemiştir.
Çeşitli önemli kaynaklardan edinilen bilgiler ışığında yayınlanan bir makale Çukurova’nın, ne denli stratejik bir önem taşıdığını gözler önüne seriyor.
Örneğin Mısır’daki tarım reformuna paralel olarak, Çukurova’da da pamuk tarımı geliştirilmiştir. 1861’de ABD’deki iç savaş nedeniyle pamuk ihtiyacını karşılayamayan İngiltere, Mısır ve Anadolu’da pamuk üretimini teşvik etmeye başlamış. İngiltere’nin yoğun çabası sonucu 1862’de çıkarılan bir ferman ile, pamuk üreticisine devlet arazisi verilmesi, vergi muafîyeti ve ücretsiz tohumluk gibi kolaylıklar sağlanmış. 1864’de Ticaret ve Ziraat Nezareti konuyla ilgili bir yönetmelik hazırlamış ve iki yıl içerisinde bölgemize, 140 ton Amerikan pamuk tohumu getirilmiş.
1886’da Adana-Mersin demiryolunun açılmasıyla, tarım makinaları ithalinde ve tarıma dayalı sanayide hızlı bir gelişme ortaya çıkmış. 1879’da orak makinası, 1881’de biçer makinaları, sonra buharlı pulluk ve harman makinaları ithal edilmiş. Amerikan MC Cormik şirketi Adana’da, Fiat traktörleri Adana ve Mersin’de, Fordson şirketi Tarsus’ta temsilcilikler açmış. 1863’de İngiliz tacir Gout, Adana, Mersin ve Tarsus’ta üç ayrı çırçır fabrikası, 1864’de Tırpanî kardeşler Adana’da buharlı çırçır fabrikası kurmuş. 1887’de Tarsus’ta iplik fabrikası, 1890’da Adana’da askerî giysi fabrikası, 1904’de yine Tırpanî kardeşler tarafından kurulan iplik ve dokuma fabrikası faaliyete başlamış.
XX. yüzyıl başında, Çukurova’daki ticarî faaliyetlerde büyük bir artış ortaya çıkmış. Adana Sanayi ve Ticaret Odası ve ticaret borsası oluşturulmuş. Bölge ihracatının % 75’i Mersin Limanı’ndan yapılmış, 1913 yılı itibarıyla bu ihracatın % 54.4’ünü tahıl ve un. %16’sını pamuk ve iplik, %14.4’ünü susam, % 6’sını orman ürünleri oluşturuyormuş. 1890’da İstanbul’da kurulan Alman İhraç Birliği, Mersin’de bir şube açmış. 1904’de kurulan, “Deutsch Levantische Baumvolle Gesellschaft” Çukurova’da pamuk üretim ve ticaretiyle ilgilenmiş.
Bölgede, ticaretin gereği ihtiyaç duyulan para-krediyi sağlamak amacıyla, Osmanlı Bankası, Adana, Mersin ve Tarsus’ta; Die Deutsche Orient Bank, Mersin ve Tarsus’ta; La Banque Fransçaise de Syrie, Adana ve Mersin’de şubeler açmış. Fransa ve Almanya, Mersin, Adana ve İskenderun’da posta merkezleri kurmuş. Düyun-ı Umumiye Adana’da merkez müdürlüğü, Reji idaresi de Adana ve Mersinde birer merkez ile çok sayıda şube açmış.
1909 olayları ve I. Dünya Savaşı, bölgede sosyal ve ekonomik hayatı olumsuz yönde etkilemiş. Üretim düşmüş. Ermenilerin Suriye’ye nakli, özellikle el sanatları ve ticari hayatın gerilemesine neden olmuş. Damar Arıkoğlu, bölgenin I. Dünya Savaşı sonundaki durumunu şöyle anlatmaktadır:
“…Çarşı, mağaza, sanatkâr namına birşey kalmadı. Dükkanlar ve işyerleri kapandı. Kalaycı, lehimci yokluğu bile müşgüllerimizin başına geçti. İttihad Terakki Cemiyeti’nin himayesi altında açılması kararlaştırılan çırak mektebinin tesisini bizzat üzerime aldım… Topladığımız Türk çocukları, az zaman içinde kalaycılığı, lehimciliği, tenekeciliği öğrendiler. Memleket çok perişan hâle gelmişti. Açlık, sefâlet, maneviyât bozukluğu, fırınların önünde mahşerî kalabalık, vesika ile verilen çamur gibi ekmek…”.
Savaştan sonra yaşanan işgaller de Çukurova’nın zor anlarından çıkma umudunu yitirmemiştir. Millî Mücadele dönemi, Çukurova’nın Müslüman ahalisi için, ekonomik bakımdan çok zor bir dönem olmuş, bölge milletvekilleri Muhtar ve Zekaî Beyler, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne muhacirin için yardım teklifinde bulunmuş, İktisad Vekâleti, Fransızlar tarafından tahrip edilen köylere tohumluk yardımı amacıyla 1.500.000 kuruş tahsis etmiş.
Bütün zorluklara rağmen, Çukurovalılar Millî Mücadele’ye maddî desteklerini sürdürmüş, Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Adana Heyet-i Merkeziyesi, Levazım-ı Şıtaiye Komisyonu, 1920 yılı Ekim ayında “Kahraman Ordumuza Kışlık Hediye: 15 Lira Bir Kaput Bedeli” adıyla bir yardım kampanyası başlatmış. Kampanyaya bağışta bulunanların listesi bugün de hala dimdik ayakta duran ‘Yeni Adana’ gazetesinde yayınlanmış. Bu kampanya süresince yaklaşık 1500 lira yardım toplanmış.
Büyük Millet Meclisi’nde Ankara Antlaşması görüşülürken bölgenin ekonomik geleceği de tartışılmış. Payas’da demir cevheri bulunduğu, Pozantı’nın sanayi merkezi olduğu, Fransız sermayesi ile kurulacak şirketlerin, ileride Fransa tarafından himaye edileceği ve Halep’in gelişmiş sanayisiyle pamuk üretim ve işlemesinde Adana’ya rakip olabileceği değerlendirilmiş.
Fransızlar bölgeyi büyük ekonomik sorunlarla Türk yönetimine devrettiler. Üretim düşmüş, ticaret durmuştu. Yeni Adana gazetesinin tanımlamasıyla, “tarlalar boş, çiftlikler boş, çarşılar boş”tu
***
Uzun bir makaleden edinilen sonuç; Çukurova’nın doğal kaynakları ve stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca büyük devletlerin ve bölgesel siyasal güçlerin ilgisini çekmiş bir bölge olduğu kolaylıkla anlaşılıyor. Fransa, bölgeyi işgalini, Ermenilerin ve diğer azınlıkların korunması gerekçesine dayandırmıştır. Ancak bölgede faaliyetleri dikkate alındığında, politikasının büyük ölçüde, ekonomik çıkarlarını koruma ve kurumsallaştırma amacına yöneldiği anlaşılmaktadır. 
***
Gelinen süreci iyi değerlendirmek gerekiyor. Çukurova, eski konumundan daha değerli olsa da Yeni Adana Gazetesi’nin özellikle tarımla ilgili vurguladığı cümleleri bugün yine gazetelerde görmek mümkün. Çiftçi yeterli desteği alamamaktan yakınıyor, pamuk üretimi düştükçe düşüyor, Çukurova ihracatı adeta dip yapıyor…
Elbet bu kötü gidişin de çıkışı olur…
Öyle ya; Çukurova, umudun adıdır…

 
Etiketler: UMUDUN, ADI;, ÇUKUROVA,
Yazarın Diğer Yazıları
04 Eylül 2018
ADANA: NEREDEN NEREYE!
337 Okunma.
19 Ağustos 2018
BAYRAM GELMİŞ!
266 Okunma.
22 Temmuz 2018
DÜNYAYI; OKUYAN VE YAZAN KURTARACAK…
267 Okunma.
31 Aralık 2017
ÇOK MU ZOR İNSANCA YAŞAMAK!
647 Okunma.
19 Kasım 2017
METRODAKİ BÜYÜK TEHLİKE!
536 Okunma.
11 Eylül 2017
BİYOKÜTLE VE ANIZ...
600 Okunma.
09 Temmuz 2017
PORTATİF ÇÖZÜM…
505 Okunma.
03 Temmuz 2017
DÜNYAYA BARIŞ GELDİ…
501 Okunma.
25 Aralık 2016
YAZIK…
896 Okunma.
11 Aralık 2016
DAHA NE KADAR ÖLECEĞİZ!
672 Okunma.
16 Ağustos 2016
BÜTÜNŞEHİR YASASI VE GÖTÜRDÜKLERİ!
830 Okunma.
04 Temmuz 2016
HERKES İŞİNİ YAPMALI!
665 Okunma.
29 Mart 2016
Bu sese kulak verin!
783 Okunma.
22 Şubat 2016
ACILI ADANA
853 Okunma.
04 Ocak 2016
KAŞIK-KEPÇE MESELESİ!
914 Okunma.
21 Aralık 2015
ADANA SEVDALILARI AYAĞA KALKSIN!
765 Okunma.
08 Aralık 2015
EKONOMİK VE PSİKOLOJİK ORTAM BOZUK!
709 Okunma.
23 Kasım 2015
ASFALTI BIRAK ‘FON’A GEL!
876 Okunma.
16 Kasım 2015
ADANA’DAN NE GETİRDİN; BABA!
814 Okunma.
09 Kasım 2015
ADANA, GELİŞİME AÇ!
796 Okunma.
23 Eylül 2015
YURDUMUZ HİZMET BEKLER!
947 Okunma.
11 Ağustos 2015
TMO, NEYİ BEKLİYOR?
1046 Okunma.
28 Haziran 2015
YATIRIM YATIRIMINA İHTİYAÇ VAR!
988 Okunma.
15 Haziran 2015
SİYASET UZMANLARI (!)
1024 Okunma.
08 Haziran 2015
HAYIRLI OLSUN
822 Okunma.
31 Mayıs 2015
UMUT!
1019 Okunma.
04 Mayıs 2015
MEDYA VE ÖZGÜRLÜK
991 Okunma.
30 Mart 2015
CHP’NİN KADINLARI
939 Okunma.
16 Mart 2015
ADANA ŞİRKETLERİ BATIYOR
985 Okunma.
09 Mart 2015
AYAĞA KALKIYORUZ!
882 Okunma.
27 Şubat 2015
BU TREN DE KAÇMASIN!
837 Okunma.
16 Şubat 2015
ÇİPRAS…
1044 Okunma.
09 Şubat 2015
İKİ BAŞKAN VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
888 Okunma.
27 Ocak 2015
ÇÜ'YE PARALI GİRİŞ ÇÖZÜM MÜ?
1128 Okunma.
12 Ocak 2015
10 OCAK’TA GAZETECİ OLMAK!
968 Okunma.
05 Ocak 2015
5 OCAK’TA TARİHİ 5 OCAK ÇAĞRISI!
714 Okunma.
29 Aralık 2014
UMUT ÜSTÜNE…
1082 Okunma.
22 Aralık 2014
BELEDİYELER VE BASIN BÜROLARI!
1095 Okunma.
10 Aralık 2014
BAŞBAKAN GEREĞİNİ YAPMALI!
1788 Okunma.
Haber Yazılımı UA-135638674-1