Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Nihal Özdemir, yemeklerden sonra tekrarlayan gaz, şişkinlik ve karın ağrısı gibi şikâyetlerin besin intoleransıyla ilişkili olabileceğine dikkat çekerek, bu belirtilerin nedeninin belirlenmeden besinlerin günlük beslenmeden çıkarılmaması gerektiğini anlattı.

Yemeklerden sonra ortaya çıkan karında şişkinlik, gaz, hazımsızlık ve bağırsak alışkanlıklarında değişiklik gibi sorunlar, birçok kişinin günlük yaşamını etkileyebiliyor. Özellikle belirli yiyeceklerin tüketilmesinin ardından tekrarlayan bu şikâyetler, besin intoleransını akla getirebiliyor. Ancak benzer belirtiler farklı sindirim sistemi hastalıklarında da görülebildiğinden, sorunun yalnızca tüketilen besinlerden kaynaklandığını düşünmek doğru olmayabiliyor.

Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Nihal Özdemir, besin intoleransının ne anlama geldiği, hangi belirtilerle ortaya çıkabildiği ve beslenme düzeninde nelere dikkat edilmesi gerektiği hakkında bilgiler verdi.

Besin İntoleransı Nedir, Neden Ortaya Çıkar?

Besin intoleransı, vücudun bazı besinleri veya besinlerin içeriğinde bulunan belirli maddeleri sindirmekte ya da tolere etmekte güçlük yaşaması olarak tanımlanıyor.

Besin intoleransının farklı nedenlerle gelişebildiğini anlatan Dyt. Nihal Özdemir, en bilinen örneklerden birinin laktoz intoleransı olduğunu belirtti. Süt ve süt ürünlerinde bulunan laktozun sindirilmesinde görevli laktaz enziminin yetersiz olması, bazı kişilerde bu besinlerin tüketilmesinin ardından sindirim şikâyetlerine neden olabiliyor.

Besinlere karşı gelişen her olumsuz tepkinin intolerans anlamına gelmediğine dikkat çeken Özdemir, şikâyetlerin ortaya çıkış zamanı, tüketilen besinin miktarı ve kişinin genel sağlık durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yemeklerden Sonra Oluşan Şişkinlik ve Gaz Önemli Bir İşaret Olabilir

Besin intoleransında belirtilerin kişiden kişiye değişebildiğini belirten Dyt. Nihal Özdemir, özellikle yemeklerden sonra tekrarlayan sindirim sistemi şikâyetlerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Besin intoleransında görülebilen belirtiler arasında karında şişkinlik, aşırı gaz, karın ağrısı, bağırsaklarda guruldama, ishal, kabızlık ve mide bulantısı bulunabiliyor.

Bu belirtilerin bazı kişilerde besin tüketiminden kısa süre sonra, bazılarında ise birkaç saat içerisinde ortaya çıkabildiğini anlatan Özdemir, aynı besinin farklı miktarlarda tüketilmesinin de şikâyetlerin şiddetini değiştirebileceğini belirtti.

Bununla birlikte, sürekli şişkinlik ve gaz şikâyetlerinin yalnızca besin intoleransıyla açıklanamayacağını; irritabl bağırsak sendromu, çölyak hastalığı ve başka sindirim sistemi sorunlarının da benzer yakınmalara neden olabileceğini hatırlattı.

Besin İntoleransı ile Besin Alerjisi Aynı Şey Değil

Toplumda sıklıkla birbirine karıştırılan besin intoleransı ve besin alerjisinin farklı durumlar olduğunu anlatan Dyt. Nihal Özdemir, aralarındaki ayrımın doğru değerlendirme açısından önemli olduğunu ifade etti.

Besin alerjisinde bağışıklık sistemi belirli bir besine karşı tepki verirken, besin intoleransında çoğunlukla besinin sindirilmesi veya tolere edilmesiyle ilgili sorunlar ön plana çıkıyor.

Besin alerjilerinde ciltte döküntü, kaşıntı, dudak ve dilde şişme, solunum güçlüğü gibi belirtiler görülebiliyor. Bazı alerjik reaksiyonlar yaşamı tehdit edebilecek kadar ciddi seyredebiliyor.

Besin intoleransında ise genellikle sindirim sistemi şikâyetleri ön planda bulunuyor. Bu nedenle belirtilerin doğru değerlendirilmesi ve iki durumun birbirinden ayrılması önem taşıyor.

Besin İntoleransı Nasıl Belirlenir?

Besin intoleransının değerlendirilmesinde kişinin beslenme alışkanlıklarının ve yaşadığı belirtilerin ayrıntılı olarak incelenmesi gerekiyor.

Dyt. Nihal Özdemir, hangi besinin ne zaman ve ne miktarda tüketildiğinin, sonrasında hangi şikâyetlerin ortaya çıktığının kaydedilmesinin değerlendirme sürecine katkı sağlayabileceğini belirtti.

Besin ve belirti günlüğü tutulması, şüpheli besinlerle yakınmalar arasındaki ilişkinin anlaşılmasına yardımcı olabiliyor. Gerekli görülen durumlarda hekim değerlendirmesiyle laktoz intoleransına yönelik hidrojen nefes testi gibi belirli tanısal yöntemlerden yararlanılabiliyor.

Ancak bütün besin intoleranslarını tek başına kesin olarak ortaya koyabilen bir test bulunmuyor. Özellikle çok sayıda besine karşı IgG antikorlarını ölçen panellerin, besin intoleransı tanısında güvenilir bir yöntem olarak kabul edilmediği biliniyor.

Bu nedenle test sonuçlarının tek başına değerlendirilmesi yerine kişinin belirtileri, tıbbi öyküsü ve gerekli klinik incelemelerin birlikte ele alınması gerekiyor.

Her Şişkinlik Yaşayan Kişi Besinleri Hayatından Çıkarmamalı

Besin intoleransı şüphesiyle bazı yiyeceklerin kontrolsüz biçimde beslenmeden çıkarılmasının önemli bir sorun oluşturabileceğini anlatan Dyt. Nihal Özdemir, özellikle birden fazla besin grubunun uzun süre tüketilmemesinin yetersiz ve dengesiz beslenmeye yol açabileceğini belirtti.

Örneğin süt ve süt ürünlerinin tamamen bırakılması, yerine uygun besin kaynakları konulmadığında kalsiyum ve bazı diğer besin ögelerinin yetersiz alınmasına neden olabiliyor.

Bu nedenle beslenme düzeninde yapılacak değişikliklerin kişiye özel planlanması gerekiyor. Şüpheli bir besinin belirli bir süre sınırlandırılması ve ardından kontrollü biçimde yeniden değerlendirilmesi, uygun hastalarda sağlık profesyonellerinin gözetiminde uygulanabiliyor.

Özdemir, besin intoleransı bulunan herkesin aynı besinleri tamamen bırakmak zorunda olmadığını; bazı kişilerin belirli miktarlardaki besinleri herhangi bir yakınma yaşamadan tüketebildiğini de hatırlattı.

Doğru Beslenme Planı Kişiye Özel Oluşturulmalı

Besin intoleransına yönelik beslenme düzenlemesinde temel amacın, şikâyetlere neden olan etkenleri belirlerken yeterli ve dengeli beslenmenin sürdürülmesi olduğunu anlatan Dyt. Nihal Özdemir, kişilerin yalnızca internetten edindikleri bilgilerle kapsamlı kısıtlayıcı diyetler uygulamaması gerektiğini ifade etti.

Yaş, günlük yaşam düzeni, mevcut hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve beslenme alışkanlıkları gibi birçok unsurun değerlendirilmesi, uygun beslenme planının oluşturulmasında önem taşıyor.

Özellikle uzun süren karın ağrısı, sürekli şişkinlik, bağırsak alışkanlıklarında belirgin değişiklik veya açıklanamayan kilo kaybı yaşayan kişilerin şikâyetlerini yalnızca besin intoleransına bağlamadan hekim değerlendirmesinden geçmesi gerekiyor.